पान:भाषाशास्त्र.djvu/8

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search
या पानाचे मुद्रितशोधन झालेले नाही


( ४ ) षांचे निरनिराळे शब्दश तयार करविण्याच्या कामी अश्रत परिश्रम घेतले; आणि राजे रजवाडे, मुत्सद्दी व कारभारी, धर्मोपदेशक व अन्य सद्गृहस्थ, यांस वारंवार पत्रं लिहून, तत्संबंधी अगदीं नेट लावला. फार तर काय सांगावे पण, रूसच्या क्याथराईन् सारख्या पादशाहिणीने सुद्धां, आपल्या अफाट राज्यांतील लहान मोठ्या हुदेदारांस लिहून, पृथक् पृथक् भाषांतील शब्दसंग्रह मागविला, आणि त्यांचा एक कोशही तयार करविला. ह्या कोशापासून सकृद्दर्शनीं एक मोठाच फायदा झाला. तो हा की, निरनिराळ्या भाषांतील शब्दांचे साम्य व अर्थसाम्य, यांची तुलना करण्यास फार उत्तम साधन मिळाले. पुढे बाँपसारख्या विद्वानांनी ही तुलना शास्त्रीय रीतीने सिद्ध केली; आणि त्यायोगाने संस्कृत, प्राकृत, ग्रीक, ल्याटिन, जर्मन, स्लाव्हाँनिक, इत्यादि भाषांचे निकट साम्य असल्याचे निर्विवाद ठरले. तदनन्तर, मॉक्समुलरसारख्यांनी तर भाषाशास्त्रविषयक फारच परिश्रम घेतले. त्यांनी ह्यासंबंधाची हरएक प्रकारची माहिती उपलब्ध असलेल्या सर्व ठिकाणाहून मिळविली. इतकेच नव्हे तर, तिचे त्यांनी परिशीलन करून, त्याजवर अमूल्य व्याख्याने दिली; व ती पुस्तकरूपाने छापून प्रसिद्धही झाली. याप्रमाणे, पाश्चात्य देशांत, भाषाशास्त्रावर हल्ली अनेक ग्रंथ झाल्याचे सवाँस महशूर आहे. परंतु, अशा प्रका रचा प्रयत्न आमच्या भरतखंडांतल्या देशी भाषेत कोठेहा झाला असल्याचे दिसत नाही. निदान, तो माझ्या तरी