पान:भाषाशास्त्र.djvu/28

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search
या पानाचे मुद्रितशोधन झालेले नाही


सामान्यविवेचन व दिग्दर्शन. असल्याचे दिसत नाहीं. इतकेच नव्हे तर, उपलब्ध झालेल्या भाषांचे विवेचन सशास्त्र व्हावे, एतदर्थ प्रयत्न केल्याचे सुद्धा भासत नाही. कारण, त्यांत भाषांची वर्गवारी भूविषयक केली असून, त्या आशियातील, यूरोपांतील, आफ्रिकेतील, अमेरिकेतील, आणि सामुद्रिक किंवा द्वीपसमुहांतील, अशा योजिलेल्या आहेत. त्यामुळे, त्याचा व्हावा तितका उपयोग होत नाही. परंतु, असे आहे तरी, कोणकोणत्या भाषांत कशा प्रकारचे साम्य आहे, हे कळपास त्याची प्रथमारंभी विशेष मदत झाली, हे कोणालाही कबूल केले पाहिजे. असो. ह्या सर्व भाषांचे सूक्ष्म अवलोकन केल्याने, त्यांचे वर्गीकरण. असे दिसून येते की, ह्यांपैकी कित्येकांतील शब्दांत, किंवा विभक्तांच्या प्रत्ययांत, अथवा क्रियापदांच्या रूपांत, फारच निकट साम्य आहे. कित्ये. कांत हे सादृश्य म्हणण्यासारखे नसून, क्वचित् तें बिलकुल दृग्गोचरही होत नाही. आणि कांहींची रचना खरोखर अगदीच भिन्न आहे. तेव्हां, ह्या सर्व गोष्टी मनांत आणून, आपण ह्या अगाध भाषारत्नाकरांत बुडी मारिली, अगर ह्या विचित्र वागुदधीचे शास्त्रोक्त पद्धतीने यथान्याय मंथन केले, तर आपणांस असे निःसंशय कळून येईल की, कांहों भाषांचे संस्कृताशी अत्यन्त साम्य आहे. सबब, त्यांचा समा. वेश आर्य कुटुंबांतच झाला पाहिजे; कारण, संस्कृत ही आर्य कुटुंबांतील सर्व शाखांची आदिजननी होय. / १ संस्कृतभाषेकडे मातृपदाचा बहुमान कोणत्या कारणांनी येतो, याबद्दलचा सायन्त ऊहापोह आणि तपशिलवार हकीगत, आम्हीं। (पुढे चालू)