पान:भाषाशास्त्र.djvu/24

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search
या पानाचे मुद्रितशोधन झालेले नाही


सामान्यविवेचन व दिग्दर्शन. १३ राजांनी निर्माण केली. अर्थात्, ही समजूत सत्यापासून पुष्कळच दूर असावी असे वाटते. आतां, भाषा ही परमेश्वराने आपल्याला दिलेली एक अपूर्व देणगी आहे, ही गोष्ट आम्हांला सुद्धां कबूल आहे. इतकेच नव्हे तर, अन्य सुखोपभोगाच्या साधनांसंबंधाने जितक्या अंशाने त्या जगन्नियंत्याच्या कर्तृत्वशक्तीचे उपकार आम्ही स्मरून आहेत, तितक्याच अंशाने भाषेच्या बाबतींतही आम्ही त्यांचे पूर्णपणे ऋणी आहोत, ही गोष्ट आपणांला केव्हांही नाकबूल करवणार नाही. कारण, हाच तत्वविचार मनांत ठेवून सूक्ष्म दृष्टीने पाहिले, तर त्या विश्वचालकाच्या इच्छेशिवाय, झाडाचे पानसुद्धां हालत नाहीं. फार तर काय सांगावे, पण, ह्या सष्टींतील पंचमहाभूतें देखील त्याला भिऊन थरथर कांपतात. भीषास्माद् वातः पवते । भीषोयतिसूर्यः । भीषास्मादग्निश्चेन्द्रश्च । मृत्युर्धावतिपंचमइति । ( ब्रह्मोपनिषद् ) | तेव्हां, ह्या गोष्टीवर नजर दिली, तर भाषेचा उद्गम ईश्वरप्रणितच आहे, असे म्हटल्याशिवाय गत्यन्तर नाहीं. परंतु, इतक्या खोल पाण्यांत निष्कारण न शिरतां, भाषेच्या संबंधाने आपण व्यवहारदृष्टयाच विचार करू. ह्या दृष्टीने पाहिले, आणि भाषेच्या उत्क्रांतीस, किंवा तीत दृष्टीस पडत असलेली सुधारणा होण्यास, मनुष्य हा किती अंशाने 3 « I have supposed that language could not be invented without supernatural assistance, and, accordingly, I have maintained that it was the invention of the Daemon kiings of Egypt.” (Monboddo).