१० भारतीय साम्राज्य. [ भाग पशवश्च मृगाश्चैव व्यालाश्चोभयतोदतः । रक्षांसि च पिशाचाश्च मनुष्याश्च जरायुजाः॥४३॥ एवं सर्वे स सृष्ट्वेदं मांचाचिन्त्य पराक्रमः । आत्मन्यन्तर्दधेभूयः कालंकालेन पीडयन् ॥५१॥ तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौयुगे ॥ ८६ ।। सर्व सास्य तु सर्गस्य गुप्त्यर्थं समहायुति : मुख बाहूरुपज्जानां पृथकर्माण्यकल्पयत् ॥ ८७ ॥ अध्यापनमध्ययनं यजनं याजनं तथा । दानं प्रतिग्रइंचैव ब्राह्मणानामकल्पयत् ॥ ८८ ॥ प्रजानां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेवच | विषयेष्वमसक्तिश्च क्षत्रियस्य समासतः ॥ ८९ ॥ पशूनां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेवच । वणिकपथं कुसीदंच वैश्यस्य कृषिमेवच ॥९० ॥ एकमेवतुशुद्रस्य प्रभुः कर्मसमादिशत् । एतेषामेववर्णानां शुश्रूषा मन सूयया ॥ ९१ ॥ भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः माणिनां बुद्धिजीविनः । बुद्धिमत्सुनरा श्रेष्ठाः नरेषु ब्राह्मगाः स्मृताः ॥ ९६ ॥ ब्राम्हणेषुच विद्वांसो विद्वांसो विद्वत्सुकृतबुद्धयः कृतबुद्धिषुकर्तारः कर्तृषुत्रम्हवेदिनः ॥ ९७ ॥ ( मनुस्मृति अध्याय १ . ) ह्या स्थावर जंगमात्मक सृष्टीची रचना होण्यापूर्वी, सर्व
