धर्मशास्त्र. मनुस्मृति आहे. यानें मानवधर्म, आणि वर्णा- श्रमधर्म, यांविषयीं साद्यंत मीमांसा केली आहे. ह्या मानवधर्मशास्त्रांत जगत् कसें निर्माण झाले याविषयीं प्रथम सांगून, तद्नंतर सर्व कोटींतल्या प्राण्यांची व मनुष्यमात्रांची कशी उत्पत्ती झाली, हे सवि- स्तर कथन केलेले आहे. २०वा ] आसीदिदं तमोभूतममज्ञातमलक्षणम् । अतर्क्यमविज्ञेयं प्रसुप्तमिव सर्वतः ॥ ५ ॥ ततः स्वयंभूर्भगवानव्यक्तो व्यञ्जयन्निदम् । महाभूतादि वृत्तौजाः मादुरासीत्तमोनुदः ॥ ६ ॥ योऽसावतीन्द्रिय ग्राह्यः सूक्ष्मोऽव्यक्तः सनातनः । सर्वभूतमयोऽचिन्त्यः सएव स्वयमुद्वभौ ॥ ७ ॥ सोऽभिध्याय शरीरात् स्वात्सिसृक्षुर्विविधा प्रजाः । आपः एवससर्जादौ तासुबीज मवासृजत् ॥ ८ ॥ तदण्डमभवद्धैमं सहस्रांशु समप्रभम् । तस्मिञ्जज्ञे स्वयंब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ ९ ॥ तस्मिन्नण्डेस भगवानुषित्वा परिवत्सरम् । स्वयमेवात्मनोध्यानात्तडण्डमकरोद्विधा ॥ १२ ॥ ताभ्यांस शकला भ्यांच दिवं भूमिंच निर्ममे । मध्ये व्योम दिशश्चाष्टावपां स्थानंचशाश्वतम् ॥ १३ ॥ एवमेतैरिदं सर्व मन्नियोगान्महात्मभिः । यथा कर्म तपोयोगात्सृष्टं स्थावर जंगमम् ॥ ४१ ॥
