सप्तशती आर्या/अध्याय पहिला

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search

श्रीमद्विष्णुप्रभुची नमिली वरदा असी महामाया ॥ ब्रह्मां‍ऽड शतांत जिचा योग्य न महिमा असीम हा माया ॥१॥ देवांचा शक अधिप अमुरांचा महिष करीति हे कलहा ॥ शत वर्षा‍ऽतीं पावुनि परिभव शतमन्युचें ह्मणे बल हा ॥२॥ झाला इंद्र स्वबळेंसमरें पावोनि सौरिभ यशातें ॥ शक्रप्रमुख सुरांची विलया ने उग्र वैरि भय शोतें ॥३॥ सुर कथिति दुःख विधितें तो त्यांसह जाय हरि हरां जवळा ॥ यच्चरणांहीं केला शरणागतजनविपतिचा कवळ ॥४॥ ते कथिति इंद्र झाला महिष हरुनिया सुरऽधिकारा हो ॥ प्रभुची असुरीं न श्रीबहु मोहकरी सुराऽधिका राहो ॥५॥ लोक त्रय पति झाला बहु मोठा महिषा तो कपाळाचा ॥ विधिचाहि करितसे अधि-कार न शक्रादि लोकपाळाचा ॥६॥ आलों शरण तुहां किं भवदितर न यश उपाय चिंतुनि घे । तुमच्याचि दयेनें नत हृदयींचा क्षिग्र सर्व किंतु निघे ॥७॥ सुरदीनोक्तश्रवनें हरि हर हृदयात कोप ये राजा ॥ प्रभु साहतिल कशा श्रित जन कुदशा सोसती न ये राज्या प्रभुवर हरि हर वदनें झालीं सुर परिभवेंक श्रुकुंटि कुटिलें कीं महिष तस्करें यश सर्वस्व हरुनि बळें स्व बळ लुट्लें ॥९॥ प्रकुपित हरि हर शतधृति जे या सुरनायकाननांतुन ॥ मुमहा तेज निघालें दहनाचेंकाय काननातुन ॥१०॥ शक्रादिसुरांच्या ही देहातुनि दिव्य तेज बाहेर ॥ तैसें चि निघे जें शुचि कीर्तीचें भाग्यवंत माहेर ॥११॥ तें एकवटे त्याची होय हराया सुराऽरि मद नारी ॥ तीतें पाहुनि जय जय वदले विधि विष्णु वृत्र मदनाऽरि ॥१२॥ तींचे मुख हर तेजें यम तेजें केश मस्तकीं झाले ॥ हरि तेजें भुज ज्यांच्या सज्जन सेवुनि यशोमृता घाले ॥१३॥ स्तन युग्म सोम तेजें मध्य हि ऐंद्रेंकरुनियां होय ॥ तत्तेजेंजंघोरु ज्यांच्या स्वाधीन सर्व हो तोय ॥१४॥ गुरु तर नितंबे मौमें ब्रहृयाच्या दिव्य चरण तेजानें ॥ ते सौरं शोभति करुनि रक्तांऽगुली दशक चरण ते ज्यांने ॥१५॥ हस्ताऽगुलि वसु तेजें जी सम अवयव न आन नासा जे ॥ झाली कुबेर तेजें ते बहु शोभद्य्नि आननां साजे ॥१६॥ प्राजांपसेंझाले रुचिने लाजविति अमृत रस दंत ॥ पावक तेजें नयन त्रय होय दरदयासि असदंत ॥१७॥ श्रुयुग संध्या तेजें मारु त तेजेंकरुनि कर्ण न हो ॥ जे ह्मणति श्रित दुःख श्रवण सदा तत्सुकीर्तिवर्नन हो ॥१८॥ या परि पावेंत्जें अन्यसुरांच्या हि संभवा राया ॥ जीचें क्षमें यश पंकां गंगेचें जीविं अम्म वाराया ॥१९॥ जें धरित्याच्या अरिला न स्वप्तामाजिही शिवें शिवे ते ॥ निज शुल प्रभव विजय मुल अतुल शुल दे शिव शिवतें ॥२०॥ प्राण व्यसनींजेणें गज वर रक्षुनि निवटिला नक ॥ त्या निज चक्रा पामुनि निर्मुनियां चक्रपाणि दे चक्र ॥२१॥ त्या भगवतीस भावें गो क्षीर घवल जलेश दरवर दे ॥ प्रार्थुनि ह्मणे अरीचा बाघों द्यावा न लेश दर वरदे ॥२२॥ दहन ही दे शक्ति तिला जी तेजें करुनि लाज जे वीजे ॥ देविन ह्मणे तुझे ते वाच्छीत पदार्थ आज देवी जे ॥२३॥ दे दिव्य चाप मारुत शरण पुर्ण तसे च देव तो माते ॥ स्वीकारितां शिवेनें बहु घाले पावले चि शोभा ते ॥२४॥ प्रतिपक्षे करीघटेला ज्याचा दुरुनि भावि वास वदे ॥ त्या स्वगजाची घंटा निजवज्रोप्तन्न वज्र वासव दे ॥२५॥ यमधर्म काळदंडा पासुनि दे दंड वरुन पाशातें । जे आपणासि दुर्जय दुर्जन त्या सर्व शत्रुनाशातें ॥२६॥ माळा प्रजापती ही देव त्या जगदंबिकेसि अक्षांची ॥ बह्माऽऽर्पित सुकमडल घे राज्ञी दुष्ट दमन दक्षांची ॥२७॥ निजकिरणांते स्थापि भानु तिच्या सर्व रोम कुंपाव ॥ दे खडग चर्म काळ क्षय व्हाया देव शत्रु भुपांत ॥२८॥ क्षीरोदधि दे अजरें वस्त्रें तैसा चि अमलं हार तिला । ह्मणवी रुचिने जिंकुनि बहु जींचे वदन कमल हा रतिला ॥ जो देव विश्वकर्मा त्या चतुरेंदिव्य वस्तुंच्या घटकें ॥ दिधलीं चुडामणिसह सु मणि खचित कुंडलें कटकें ॥३०॥ धवलार्ध चंद्र कंठा भरण चरण बाहु भुषणें दे हा ॥ मणिमुद्रिका हि आनख शिख भावें करुनि भुषवी देहा ॥३१॥ विमल परशु विविधाऽस्त्रें तैसें चि कवच अभेद्य देवीतें ॥ जींचे कृपा निरीक्षण अत्यद्भुत सर्व संपदे वीतें ॥३२॥ अम्लान पद्म माळा दे सिंधु उरीं शिरीं धरायास ।\ तो आपणासि दुस्तर जाड्याभोधींत उद्धरायास ॥३३॥ रत्‍नें देउनि दिधला मृगराज बसावया हिम्र नगानें ॥ जाया जाड्य यशाच्या चरणीं च वसावया हि मन गानें ॥३४॥ दे पानपात्र धनपंति वीर्योत्साहें वधावया अरितें ॥ न रितें व्हावें तिळ ही प्राशन कलें क्षणक्षणीं तरि तें ।३५॥ अर्पी परमप्रेमें पूजुनि सविशेष नागहार तितें ॥ भुभारऽसुर शमनेंमागे कवि शेषनाग हा रतितें ॥३६॥ अन्य त्रिदशांनीं ही सर्व स्व विभुषणायुधांनी ती ॥ सन्मानिली बहुमता जैसी प्राणाऽधिका बुधां नीती ॥३७॥ मग साऽट्टहार वार शिवा गर्जना करी राजा ॥ म्यां किति वर्णाव्या त्य अबहु कांपविती विराट शरीरा ज्या ॥३८॥ त्या सिंहवाहिनीतें जय ऐसें सर्व देवता ह्मणती ॥ स्तविती मुनि वर करिती बहु भक्ति विनम्र होऊनि प्रणती ॥३९॥ ऐकोन आः किमेतत कुपित खळ ह्मणे स सैन्य तो धावें ॥ आले सर्व न लगती दीप द्युतिला पतंग शोधावे ॥४०॥ महिषा‍ऽसुरें भगवती धांउनि येऊनि देखिली होती ॥ सुर विभव चित्रकारें जी गगन पटांत रेखिली होती. ॥४१॥ जीनें श्री चरणांही करितां आक्रमण भुमिका लवली ॥ गगनीं जिच्या करीटें सग्रह नक्षत्रराजि कालवलीं ॥४२॥ जीच्या बाहु सहस्त्रें व्यापुनि दिक चक्र सर्व शोभाविलें ॥ क्षोभाविलें चाप रवे कां‍ऽर्ड यशें देव वृद लोभविलें ॥४३॥ मग त्या श्री दुर्गेशीं असुरमटांशीं प्रवर्तलें युद्ध ॥ होय दिगंतर शस्त्रा ऽस्त्र विदीपित ज्यांत तें असे ॥४४॥ महिषासुर सेनानी चिक्षुर नामा महासुर तसा च ॥ चांमर चतुरंग बळें युक्त रण मखीं महासु रत साच ॥४५॥ तैसा च ईश्वरीशी षडयुतरथयुत उदग्र युद्ध करी ॥ परि तो आला व्याया दैवी शर निकर सिंह रुद्ध करी ॥४६॥ असुर महाहनु हि करी समर रथाऽयुत सहस्त्र आणुन ॥ असिलोभा रथ पंचा शन्नियुत युत स्व विजय जाणुन ॥४७॥ बाष्कळ हि निज जयाची श्रवण करीत बंदि गण मुखें; गाणीं ॥ रथ एक कोटि षटशत अयुतें गज हय असे चि बहु आणी ॥४८॥ पंचाशत कोटि मित स्पदन परिवृत सुराऽरि मत्त महा ॥ वीर बिडालांख्य करी दुर्गेशीं युद्ध असुर सत्यमहा ॥४९॥ रथ गज हय परिवृत सुर रिपु अन्य हि अयुतसंख्य जे क्रुर ॥ ते चंड मुंड शोणित बीजादिक करिती रणमहाशुर ॥५०॥ तुरग परार्घ परार्घ स्पंदन गज ही परार्घ या परि तें ॥ निजबळ आणी समरीं पाडाया तो लुलाय पाप रितें ॥५१॥ करिते झाले सोडुनि शस्त्राऽस्त्रे स्वैर असुर समरा या ॥ त्यजुनि भजन सुरस कुमति ते प्याले वैर असुर स मराया ॥५२॥ पर शस्त्रें निज शस्त्रें खंडी लीलेंकरुनि पर शक्ति ॥ तोमर मुद्गर मुसल प्राप्त परशु पट्टिशाऽसि शर शक्ति ॥५३॥ तम रवि रुचितेंकिंवा सद्धिद्येते महाऽघन शिवें तें ॥ तैंसे त्या असुरांचे शस्त्र पटल जिताम्हाघन शिवेतें ॥५४॥ तो हि शिवावाहन हरि बहु कोपें कंपवुनि सटा याला ॥ साहे न दवा वनसेंसैन्य कसें संपवु निसटायाला ॥५५॥ जे सोडिले शिवेनें संगर करितां सुगंध निश्वास ॥ ते चि असितगण झाले रक्षाया असुर वधुनि विश्वास ॥५६॥ करितील पर नग शिरःशिखरी ते अशानि कां गण न टांचा वाढवि हर्ष तयांचा ते प्रभुचें जोविं आंगण नटांचा ॥५७॥ किती एक युद्ध करिती ते गण वाद्यें कीतीक वाजविती ॥ गाजविति ब्रह्मांड ध्वांत हरांच्या करंसि लाजविती ॥५८॥ परमेश्वरी विदारी जो त्यजि ना योध आयुधा त्यातें ॥ तें काय ती पुढें जी देणारी बोध आयु धात्यांतें ॥५९॥ खडगें करुनि तोडी अरिस फळसमान बा घसाघस ती ॥ ज्या त्यास ह्मणे चित्ती जा लोक सुखें अबाध साध सती ॥६०॥ शुलें चक्रें वज्रें करि पर मारण महागदा घातें ॥ विश्वाच्या वाराया वरि परमा रण महा गदाघातें ॥६१॥ असुर वधुनि रण रंगी शोणित तटिनी उदंड वाहविल्या ॥ त्यातें खळचमु त्यांत हि न च कांही पाप मति हि राह्विल्या ॥ लावी सतत शराची द्यायास परा शरासना दानें ॥ खळ किति निज घंटेच्या मोहिति च परशरस नादानें ॥ उगवी महा भय तिमिर सागर पर पारदा दिना कर्षीं ॥६३॥ पाशें बांधोनि असुर बहु सुखवी नारदादी नाकर्षीं ॥३४॥ पाडी ढासळुनी विशिख वर्षे ती घनघटा कितेकांतें ॥ सल्लंघन घातक जरि नसतें तरी अनघ टाकितें कां तें ॥३५॥ पाहति रणी कराया त्या देवींशी बराबरि कबंध ॥ नाचति हर्षे जाणों ह्मणती सुटला बरा बरिके बंध ॥६६॥ बाळभय हरुनि ऐशी कोणीही हर्षली प्रसु नाहीं ॥ त्या श्रीजगंदंबे वरि सुरसंहति वर्षली प्रसुनांहीं ॥६७॥ क्षणमात्रें सर्व महिष सैन्य शिवा गणसमुह हरि खरची ॥ घन जाविं मयुर मनीं देव मनीं तो प्रताप हरिख रची ॥६८॥


PD-icon.svg हे साहित्य भारतात तयार झालेले असून ते आता प्रताधिकार मुक्त झाले आहे. भारतीय प्रताधिकार कायदा १९५७ नुसार भारतीय साहित्यिकाच्या मृत्युनंतर ६० वर्षांनी त्याचे साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते. त्यानुसार १ जानेवारी १९५६ पूर्वीचे अशा लेखकांचे सर्व साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते. Flag of India.svg