सप्तशती आर्या/अध्याय दुसरा

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search

देवी अरी बळ नाशें धावें कोपोनि ह्मणत चिक्षुर हा ॥ जाणो करेणुंसि ह्मणे भंगाचा काम धरुनि इक्षु रहा ॥१॥ मेरु शिरीं तोयदसा देवी वरि तो महेषु वृष्टि करी ॥ सिंहीतें माराया वाटे झटतो मंदांऽध दृष्टि करी ॥२॥ देवीं ते शर तोडुनि सोडुनि निज शत्रु काय हानि कर ॥ लीलेनें चि अरिसि करि विरथ् ह्मणति देव काय हा निकर ॥३॥ हय सारथि चाप ध्वज नाशें अत्यंत पाप तो खवळे ॥ अपराधंकरी जैसा द्याया आशींस साप तोख वळे ॥४॥ तीव्रत्वें क्षुरं चिक्षुर तो घेउनि खडग चर्म नव द्यावे ॥ देवी ह्मणे असे म्यां न विलोकुनि शरकर्म न वधावे ॥५॥ आघीं करी हरि शिरीं तो समरीं चिक्षुर प्रहारातें ॥ जरि ही ल्याला होता या समरें चिक्षुरप्र हारातें ॥६॥ मग जो वर तेजाचा लावण्याचा हि सव्य भुज गाभा ॥ खंगे करुनि हाणी चिक्षुर त्या परमभव्यभुजगाभा ॥७॥ देवी बाहु स्पर्शें गेला तत्काळ उडुनि करवाल ॥ तरुण रवि ज्यांत लोपे त्या तेजीं काय उडु निकर वाल ॥८॥ सोसे न तिची त्या जसि काशीची नीचमद्रका लीला ॥ क्षेपी शुल क्षोंमें लक्षुनि तो क्षुद्र भद्रकालीला ॥९॥ अहि वरि गरुड तसा ती त्या वरि निज शुल अंबिका घाडी ॥ ताडी त्या शुलातें भस्म करुनि चिक्षुरासि ही पाडी ॥१०॥ महिष चपुपति मरतां त्रिदशार्दन मत्तसिंधुरारुढ ॥ चामर पामर टाकी शक्ति महाशक्ति वरि महामुढ ॥११॥ शक्ति पडे की तीचा मद हुंकारे चि चंडिका उतरी ॥ वाटे मुर्छित पडली ती सिंहींने दटाविली कुतरी ॥१२॥ खंडी शुल ही दुर्गा ज्यासि झुगरी अंराति चामर तो ॥ न वधीं स्वयें तयां कीं सापडतो मृगवरा तिच्या मरतो ॥१३॥ तों तो चढला आरिच्या हस्ति शिरीं सिंह उडुनि वेगानें ॥ ज्या उदनगाग्रगशशि सदृशाच्या सर्व उडु निवे गानें ॥१४॥ असुरांची काळ मुखीं द्याया भय पर मनीं चमु ढकली ॥ जो हरि करी तयाशी तो चामर परम नीच मुढ कली ॥१५॥ मेळविती सुभट यशें करुनि तनु त्याग ज्या वरुनि महितें ॥ भुजयुद्ध करित दोघे ते आले त्या गजा वरुनि महितें ॥१६॥ हरि शिरला द्रुत कंदुकें महि वरुनि उडुनि जसा नभीं शिरतो पुनरपि पडोनि उडवी तत्काळ चि त्या सुराऽरिचेंशिर तो ॥ बाधिला वृक्षाशिळांहीं दुर्गेने तो उदग्र समरांत ॥ जेणें तेज मिरविलें होतें हो तें असह्या अग्ररांत ॥१८॥ मथिला कराळं हि रणीं व्यापरुनि स्व्दंत मुष्टितळें ॥ केलें सुयश करावेम जीवां द्यायासि जेविं तृष्टि तेळें ॥१९॥ कोपोनि उद्धतातें चुर्ण करी इश्वरी गदा पातें ॥ तें कुतुक देखत्याचें बा एक हि न लवलें तदा पातें ॥२०॥ तैसें चि भिंडिपाळें रण रंगी बाष्कळांसि ती निवटीं ॥ जीची स्मृति न उरों दे दुःखासि पुढें तमा जसे दिवटी ॥२१॥ चुर्ण करे बणांही ताम्रासि तसें च अंधकेलाही ॥ पक्षीश्वरद्दष्टिपुढें केवळ होतो चि अंध कालाऽही ॥२२॥ उग्रास्य उग्रवीर्य त्रिदशांचा रिपु महोहनु हि तिसरा ॥ हे मारुनि त्रिशुलेंत्यांस ह्मणे पुर्व कुमातिला विसरा ॥२३॥ त्या ही बिडालक्षाचें केलें खंगें शिरोऽब्ज कर्तन हो ॥ कीं हर्षे विधि हरि हर लोकपतिसमांत गान नर्तन हो ॥२४॥ दुर्घर दुर्मुख हि रणींबाणांही यमगृहासि पाठविले ॥ ज्यांचे अपकार सदा देवांही हाय ह्याणुनि आठविले ॥२५॥ बळ नाशें महिषासुर खवळे पापाग मोह ल्याला जो । तो कां न ह्याणेल निपट बाळ यमाच्या गमो हल्या लाजो ॥ तो कोप आंत बाहिर ह्याणवाया त्रिभुवना अहह ल्याला ॥ गण बळ मर्दी तेव्हा प्रळयींचे लाजले अह हल्याला ॥२७॥ किती गण तुंडाघातें वधिले महिषाऽसुरें रणीं रागें ॥ कितिक खुर क्षेपांही पद्म जसें मर्दिजें महानागें ॥२८॥ पुच्छें किर्ती लोळविले किति शृंगाहीं विदारिले क्रुरें ॥ निश्वास वेग नाद भ्रमणांहीं कितिक नाशिले शुरें ॥२९॥ झालें प्रथम बळ पतन सर्व सविस्तर न बोलवे गा तें । धांवे हरिशि वधाया पवनाच्या करुनि फोल वेगाते ॥३०॥ येतां निजसिंहा वीर पाहे कोपोनि अंबिका याला ॥ झालें चि ह्मणे याच्या मित्र जल तृणाऽग्रलंबि कायाला ॥३१॥ तें महिष करी चेष्टित करितो सोडुनि सोय रेडा जें ॥ सुर ह्मणति शेवटींचे सुखवाया गृध्र सोयरे डोजें ॥३२॥ शृंगांहीं गिरि उडवी वेग भ्रमणें चि भुमिला फाडी ॥ उसळोनि जलधि बुडवि तो पुच्छे त्यासि जेधवां ताडी ॥३३॥ त्याच्या शृगांघातें बहु झाले खड खंड घन झडले ॥ श्वासे उडोनि गगनीं गेले तृणसे पुन्हा अचळ पडले ॥३४॥ या परि बळ मायांच्या फुगला होता मनीं लुलाया शतें ॥ किती वर्नावं कथितों जगदंबेचें नृपा तुला यश तें ॥३५॥ कोप करी आंगा वरी येतां पाहोनि चांडिका यातें ॥ कांपवि बांधुनि पाशें प्रबळा ही जेविं थंडि कायातं ॥३६॥ तत्काळ बद्ध होतां असुरांचा भुप रुप तें सोडी ॥ हरि होय तोंचि खंगें त्या शत्रुशिरासा ती सतीं तोडी ॥३७॥ तों खंग चर्म घर तो होय पुरुष परम दक्ष मायावी ॥ त्यासि शरांही मारी न च हरितां पर मद क्षमा यावी ॥३८॥ मग होय महागज तो गर्जे ओढी हरिस धरुनि करें ॥ कर तोडिला कृपाणें जैसा रंभाऽमिघानँ तरु निकरें ॥३९॥ पुनरपि हिता गमे त्या दुर्मातिच्या चाकरासि कासरता ॥ दुसरा मागें येतां अमरत्वाचा करा सिका सरता ॥४०॥ त्रैलोक्य तसें चि पुन्हा तो महिष क्षोभवुन मीनाच ॥ बहुधा म्हणे शिवा सुर मुनिस कलह लोभवु नभीं नाच ॥४१॥ कोपोनि जगन्माता पान करी अरुन लोचना मग ती ॥ हांसे पुनः पुन्हा पर भर वरुनि हर्षवावया जगती ॥४२॥ बळवीर्यमदोद्धत तो असुर हि गजोनि शैल शृंगानीं ॥ उडवी तिज वरि वरिलें जींचें पद पद्म साधुं भृंगानीं ॥४३॥ परमेश्वरी ही सोडुनि खरतर शर निकर बहु तिही तुर्ण ॥ द्वोषि प्रेषित पर्वत सर्व तदुत्साहसह करी चुर्ण ॥४४॥ कवि सुर गंधर्व जिच्या पद भक्ति प्राप्त पद नरा गाती ॥ अस्पष्टाऽक्षर बोले पानमदोद्भुत वदन रागा ती ॥४५॥ पीतें मधु तो मुढा गर्ज क्षण भरि घरुनियां गर्वा ॥ म्यां तुज वधितों येथें गर्जातिल क्षिप्त देवता सर्वा ॥४६॥ वदुनि असें उडुनि चढे पृष्ठा वरि जारि हि तो महिष झाडी ॥ पादें आक्रमण करुनि कंठिईं शुलें करुनि ती ताडी ॥४७॥ झाली त्रिभुवन सुखदा ते अति अद्भुत करुनि कर्म असी ॥ तों निज वदना पासुनि असुर निघाआ घरुनि चर्म असी ॥४८॥ अर्ध विनिर्गत होतां केला. तो आद्य शक्तिनें रुद्ध ॥ शुद्ध यशोर्थ तसा ही श्रीदुर्गेशीं करीं महायुद्ध ॥४९॥ तेव्हा दिव्य कॄपाणें मस्तक खंडन करुनि असु रहित ॥ तो महिष पाडीला श्री देवीनें जो सदैव असुर हित्त ॥५०॥ ज्या धाया सु कवि मनी निर्दयपत्यंककोपमा यावी ॥ वधिला देवीनें या परि तो अत्यंत कोप मायावी ॥५१॥ महिष वधें खळबळलें वातें बहि जेविं तोय खळबळतें ॥ हाहा ह्मणुनि पलायन पर चि निहतः शेष होय खळ बळतें ॥५२॥ सुरगण सकळ सबळ खळ महिष वर्धे जाहले परम हर्षीं ॥ स्तविती जगदंबेतं नारद सनकादि जे पर महर्षी ॥५३॥ जे नटति अप्सरोगण ते मोर चि गान तो अनघ न टाहो ॥ निववी यशोमृतातें वर्षुणि जी ती शिवा घन घटा हो ॥५४॥



PD-icon.svg हे साहित्य भारतात तयार झालेले असून ते आता प्रताधिकार मुक्त झाले आहे. भारतीय प्रताधिकार कायदा १९५७ नुसार भारतीय साहित्यिकाच्या मृत्युनंतर ६० वर्षांनी त्याचे साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते. त्यानुसार १ जानेवारी १९५६ पूर्वीचे अशा लेखकांचे सर्व साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते. Flag of India.svg