२४० व्यवहारपद्धति. [ प्रकरण नुसते कुशल विचारून, व कोणास पाहिलें एवढे सुचविण्याकरिता फक्त किंचित् मान हालवून, योग्यतेप्रमाणे सत्कार करावा. दर्जापेक्षा जास्ती बहुमान केल्याने आपला अप्रयोजकपणा दिसून येतो, व दुस-यास थट्टा केल्यासारखंही वाटते. कोणाचीही लटकी मुखस्तुति करून आपण भाट बनू नये. सर्वांशीं भाषण सरळ, मधुर, आणि अदीन असून नम्र, असे करावें. बहुभाषपणा कधीही करू नये, व बोलतांना हंसू नये. मोठे आश्चर्यच झालें तर मुखचर्या किंचित स्मित करावी. सस्मित हास्य उत्तम, दंतपंक्ति किंचित दिसेल असे विहसित मध्यम, वं खदखद् शब्द होईल असे अट्टहास्य कनिष्ठ व अप्रतिष्ठित समजावें. अश्लील व ग्राम्य शब्द बोलण्यांत येऊ न देण्याची खबरदारी ठेवावी. अशा प्रकारचे वर्तन शिष्टसम्मत नाहीं, यास्तव ते शिष्टसमुदायांत कधच करूं नये. क्वचित प्रसंगी वयस्यां समवेत नर्मपरिहास करीत असतां जरी ते क्षम्य मानले जाते, तरी ते वज्र्य आहे, असे ध्यानी ठेवावे. विद्वान गुरुजन यांचा बहुमान राखावा. वडील माणसे बसली असता, त्यांच्या समोर बसू नये, बाजूस बसावे, व ती उभी असतील तर आपणही उभे रहावे. उपाध्याय झणजे विद्या सांगणारा, पिता, ज्येष्ठ भ्राता,
पान:व्यवहारपद्धति.pdf/249
Appearance