धर्म हा आचार मानला तर त्यां प्रक्रिया असावी लागते. आचारधर्माचे प्रार्थना दुर्बलतेतून निर्माण होणारी साधना होय. तिला साधना म्हणण्या व्हावे.साधनेत एक प्रकारचे कर्मकांड, प्रार्थना अंतर्मन संवाद असल्याने वि कर्म उपचार अभिप्रेत नाही. कोणताही प्रार्थनेस वेळेच्या निश्चिततेची गरज प्रतिविक्षिप्त क्रिया असल्याने व मन नसल्याने प्रार्थनेची विशिष्ट वेळ, पूर्वक निश्चित करणे म्हणजे तिला कर्मकांड पूजन, उदबत्त्या, धूप घालणे, ताल, चा उपचार होत. प्रार्थना एकांतात साधलेला संवादास अनुकूल वातावरण निर्माण कर तो कृत्रिमच शिवाय प्रासंगिकही राहते सामुदायिक प्रार्थना हा सामुदा आविष्कार होय. आविष्कार हा अभिनर असते तेच मन:स्थितीच्या प्रकटीकरणा शकते. तशी समुदाय, समाज, देश, ज व्यक्तीसाठीही असू शकते. प्रकट प्रार्थना हे कर्मकांडच. तो दि होऊ शकेल? झाला तरी परिणाम प्रासं म्हणून सामुदायिक प्रार्थना केली तर गो दंगल उसळणार नाही याची शाश्वती देत शक्य. मात्र तो अंतर्मनाचा उद्गार हव स्फूर्तिगीते, सामुदायिक प्रेरणागीते ३ निर्माण करू शकतील, परिवर्तन नाही. असतो. त्यांच्या सातत्यातून मनोभूमिका ि तो बाह्योपचारच असतो, हे विसरून - सारे प्रयत्न अंतर्मन घडणीवर केंद्रित ह आकाश र
