रामदास स्वामींचे अभंग

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search

१) रात्रंदिवस मन राघवी असावे । चिंतन नसावे कांचनाचे।

कांचनाचे ध्यान परस्त्री चिंतन । जन्मासी कारण ही ची दोन्ही ।

दोन्ही नको धरू नको निंदा करू । तेणे हा संसारू तरसील ।

तरसील भवसागरी बुडता । सत्य या अनंताची नामे ।

नामरूपातीत जाणावा अनंत । दास म्हणे संत संग धरा । ।


२) येथे कां रे उभा श्रीरामा । मनमोहन मेघश्यामा ॥

काय केली सीतामाई । येथे राही रखुमाई ॥

काय केली अयोध्यापुरी । येथे वसविली पंढरी ॥

काय केली शरयू गंगा । येथे आणिली चंद्रभागा ॥

धनुष्यबाण काय केले । कर कटावरी ठेविले ॥

काय केले वानरदल । येथे मिळविले गोपाळ ॥

रामीरामदासी भाव । तैसा होय पंढरिराव ॥


३) रत्नजडित सिंहासन । वरी शोभे रघुनंदन ॥१॥

वामांकीं ते सीताबाई । जगज्जननी माझी आई ॥२॥

पश्चाद्भागीं लक्षुमण । पुढें अंजनीनंदन ॥३॥

भरत शत्रुघन भाई । चामरें ढाळिती दोन्ही बाहीं ॥४॥

नळनीळ जांबुवंत । अंगद सुग्रीव बिभीषण भक्त ॥५॥

देहबुद्धि नेणों कांहीं । दास अंकित रामापायीं ॥६॥


४)ध्यान लागलें रामाचें । दुःख हरलें जन्माचें ॥१॥

राम पदांबुजावरी । वृत्ति गुंतली मधुकरी ॥२॥

रामवदनमयंकीं । चक्षुचकोर जाले सुखी ॥३॥

तनुमेघश्याम मेळे । चित्तचातक निवाले ॥४॥

कीर्तिसुगंधतरुवरी । कुजे कोकिळा वैखरी ॥५॥

रामीरामदासस्वामी । प्रगटले अंतर्यामीं ॥६॥


५)काय रे निष्ठुर रामा ।सोडुनी जातोसी आम्हा । तुजविणे गुणधामा कंठवेना ॥ध्रु॥

तुझीया वियोगे जाण । मी न ठेवी प्राण । लटिके केली तरि आण । मजला तुझी ॥१॥

धनु भंगीले हेळा । वरिली जनकबाळा । तया मार्गीचा सोहळा । वनवासी ॥२॥

रामी रामदास भाव । बंदी पडले ते देव । सर्व सांडुनिया धाव । घातली रामें ॥३॥


६)हनुमंत आमची कूळवल्ली | राम मंडपा वेला गेली |श्रीरामभक्तीने फळली | रामदास बोले या नावे ||

आमुचे कुळी हनुमंत | हनुमंत आमुचे मुख्य दैवत |तयावीण अमुचा परमार्थ | सिद्धीते न पवे सर्वथा ||

साह्य आम्हासी हनुमंत | आराध्यदैवत श्रीराघुनाथ |श्रीगुरू श्रीराम समर्थ | काय उणे दासासी ||

दाता एक रघुनंदन | वरकड लंडी देईल कोण |तया सोडोन आम्ही जन | कोणाप्रती मागावे ||

म्हणोनि आम्ही रामदास | श्रीरामचरणी आमुचा विश्वास |कोसाळोनि पडो हे आकाश | आणिकाची वास न पाहू ||

स्वरूपसांप्रदाय अयोध्यामठ | जानकीदेवी श्रीराघुनाथ दैवत |मारुती उपासना नेमस्त | वाढविला परमार्थ रामदासी ||

स्वधामासी जाता महा रामराजा | हनुमंत तो ठेविला याची काजा |सदासर्वदा रामदासासी पावें | खळी गांजीता ध्यान सांडोन धावे ||


७)नाव मारुतीचे घ्यावे|पुढे पाऊल टाकावे ॥

अवघा मुहूर्त शकुन | ह्रदयी मारूतीचे ध्यान ||

जिकडे जिकडे जाती भक्त | पाठी जाय हनुमंत ||

रामउपासना करी | मारूती नांदे त्याचे घरी ||

दास म्हणे ऐसे करा | सदा मारूती ह्रदयी धरा ||


८)आपल्या मातेसाठी समर्थांनी एका अभंगाची रचना केली. .

होते वैंकुंठीचे कोणी । शिरले अयोध्याभुवनी ।

लागे कौसल्येचे स्तनी । तेचि भूत गे माये ॥


जाता कौशिक राऊळी । अवलोकिली तये काळी ।

ताटिका ते छळूनि मेली । तेचि भूत गे माये ॥


मार्गी जाता वनांतरी । पाय पडला दगडावरी ।

पाषाणाची जाली नारी । तेचि भूत गे माये ॥


जनकाचे अगंणी गेले । शिवाचे धनु भंगिले ।

वैदेही अंगे संचारले । तेचि भूत गे माये ॥


जेणे सहस्त्रार्जुन वधिला । तोहि तत्काळचि भ्याला ।

धनु देऊनि देह रक्षिला । तेचि भूत गे माये ॥


पितयाचे भाकेशी । कैकयीचे वचनासी ।

मानुनी गेले अरण्यासी । तेचि भूत गे माये ॥


चौदा संवत्सर तापसी । अखंड हिंडे वनवासी ।

सांगाते भुजंग पोसी । तेचि भूत गे माये ॥


सुग्रीवाचे पालन । वालीचे निर्दालन ।

तारी पाण्यावरी पाषाण । तेचि भूत गे माये ॥


रक्षी भक्त बिभीषण । मारी रावण कुंभकर्ण ।

तोडी अमरांचे बंधन । तेचि भूत गे माये ॥


सर्वां भूतांचे हृदय । नाम त्याचे रामराय ।

रामदास नित्य गाय । तेचि भूत गे माये ॥


९)आरंभी वंदीन अयोध्येचा राजा।भक्ताचिया काजा पावतसे ।।

पावतसे महासंकटी निर्वाणी ।रामनाम वाणी उच्चारिता ।।

उच्चारिता राम होय पापक्षय ।पुण्याचा निश्चय पुण्यभूमी ।।

पुण्यभूमी पुण्यवन्तासी आठवे ।पापिया नाठवे काही केल्या ।।

काही केल्या तुझे मन पालटेना ।दास म्हणे जना सावधान ।।


१०)रामाचे भजन तेची माझे ज्ञान ।तेणे समाधान पावलीजे।।

रामासी वर्णिता देही विदेहता ।झाली तन्मयता सहजचीये।।

राघवाचे रूप ते माझे स्वरूप ।तेणे सुखरूप निरंतर ।।

रामदास म्हणे मज नेणे गती ।राम सीतपतीचेनी नामे ।।

११)माझे सर्व जावो नाम तुझे राहो |हाचि माझा भाव अंतरिचा ||


पतित पावन नाम हे जाईल |मग कोण राहिल तुझ पाशी ||

या लागीं राघवे भक्ता उद्धरावे |आपुले राखावे ब्रीद देवा ||

रामदास म्हणे देवा तुझी आण |ब्रीदासाठी प्राण देई जेतो ||

माझे सर्व जावो नाम तुझे राहो ।हाचि माझा भाव अंतरिचा ।।


१२)आमुचा तो देव एक गुरुराव |द्वैताचा तो ठाव नाही जेथे||

गुरूने व्यापिले स्थिर आणि चर |पहा निर्विकार कोन्दलासे||

रामी रामदास उभा तै ठाई |माझी रामबाई निराकार||


१३)आता पावन करावे|शरणागता उद्धरावे||

आम्ही काही नेणो हित|म्हणुनी जाहलो पतित||

पुण्य नाही माझे गाठी|झाली दोषांची राहुटी||

दास म्हणे माझे जिणे|राम सर्वस्वेसी उणे||


१४) पतित पावना जानकी जीवना ।वेगी माझा मना पालटावे।।

मिथ्या शब्दज्ञाने तुज अंतरलो।संदेही पडलो मीपणाचा।।

सदा खळखळ निर्गुणाची घेड ।सगुण नातुडे ज्ञानगर्वे ।।

रामदास म्हणे ऐसा मी पतित ।मीपणे अनंत आतुडे ना ।।


१५)राम सद्गुरूची कृपा |जेणे दाखवे स्वरूपा ||

तो हा गुरु परब्रह्म |जेणे केले स्वयंब्रह्म ||

धरा सद्गुरु चरण |जेणे चुकती जन्म मरण ||

राम सद्गुरू तोची देव |दास म्हणे धरा भाव ||


१६)राम भक्ती वीण आन नाही सार ।साराचे हे सार राम नाम ।।

कल्पना विस्तारू होते असे सत्वरू ।आम्हा कल्पतरू चाड नाही ।।

चिन्ता नाही मनी राम गाता गुणी ।तेथे चिंतामणी कोण असे ।।

कदा नाही नाश स्वरूप सुंदरे ।तेथे आम्हा हिरे चाड नाही ।।

रामदास म्हणे राम भक्ती वीणे ।जाणावे ते उणे सर्व काही ।।


१७)आता शरण कोणा जावे ।सत्य कोणते मानावे।।

नाना पन्थ नाना मते ।भूमंडळी असंख्याते।।

एक मानिती सगुण ।एक म्हणती निर्गुण।।

एकी केला सर्व त्याग ।एक म्हणती राजयोग ।।

रामदास सांगे खूण ।भक्ती वीण सर्व क्षीण।।


१८)सुखाचे सांगाती सर्वही मिळती ।दु:ख होता जाती निघोनिया।।

निघोनिया जाती संकटाचे वेळे ।सुख होता मिळे समुदाव।।

समुदाव सर्व देहाचे संबंधी ।तुटली उपाधी रामदासी ।।


१९)तुझ वीण देवा मझ कोणी नाही ।माझी चिन्ता काही असो द्यावी।।

विवेके सांडिले ज्ञाने ओसंडीले ।चित्त हे लागले तुझे पायी।।

तुझे नाम वाचे उच्चरीत असे ।अंतरी विश्वास धरियेला।।

रामदास म्हणे मी तुझे अज्ञान ।माझे समाधान करी देवा।।




साचा:वर्ग