अढळपद मिळवते. त्याची अनेक कारणे असतात. ती गाजलेली असते, ती तुम्हास आवडते, ती तुम्हास अस्वस्थ करते, ती तुम्हास प्रेरणा देते, जीवनदृष्टी देते, ती तुम्हास अंतर्मुख करते, संकटात ती मार्गदर्शक होते, एकांतात मित्र होते, प्रत्येक वाचनात ती कॅलिडोस्कोपसारखं नवं काहीतरी दाखवते, देते. अशी एक ना अनेक कारणं असतात, ही अशी जीवश्च-कंठश्च साहित्यकृती प्रिय, अविस्मरणीय होण्याची. बाबा आमटेंची ‘ज्वाला आणि फुले' कविता संग्रह माझ्या आयुष्याचा असा ठेवा होय.
‘ज्वाला आणि फुले' मधील कविता आयुष्याच्या वेगवेगळ्या वळणावर मला भेटत राहिली. ती मला सर्वांत प्रथम भेटली ती बहुधा सन १९६३६४ मध्ये. मी इयत्ता आठवीत होतो. प्राथमिक शिक्षण संपवून मी वि. स. खांडेकरांनी स्थापन केलेल्या आंतरभारती विद्यालय, कोल्हापूरमध्ये प्रवेश घेतला होता. त्यावेळी ती ध्येयवादी शाळा म्हणून स्थापन करण्यात आली होती. त्या वेळी तिचा तसा लौकिकही होता. त्या शाळेत नवी असली तरी पुस्तकं, वर्तमानपत्रं, नियतकालिकं यांची रेलचेल होती. 'माणूस', 'मनोहर', ‘साधना', 'अमृत', 'बहुश्रुत माला' सारखी नियतकालिकं नियमित येत असत. शाळेत वाचनास प्रोत्साहन असायचं. वर्गात अभ्यासक्रमाबरोबर अवांतर (पाठ्यपूरक) शिकवण्यावर भर असायचा- हे वाचा, हे ऐका, हे पाहिलं का? (चित्र, सिनेमा, शिल्प, देश-प्रदेश, निसर्ग असं बरंच काही) त्या वेळी 'साधना' साप्ताहिकही नियमित येत होतं. ते वाचायचं वय नव्हतं पण चाळायचो. त्याची अनेक कारणं होती. आमची शाळा साने गुरुजींचं स्वप्न म्हणून सुरू झालेली. 'साधना'चे संस्थापक असं त्यावर छापलेलं असे (आजही अधेमधे छापलेलं असतं). त्यावर तीन मेणबत्त्याचं बोधचिन्ह असायचं (आज ते गायबच!) तेच चिन्ह आमच्या फळ्यांवर, कार्यक्रमात असायचं. कार्यक्रमात तीन मेणबत्त्या असायच्याच. तर त्या वेळी साप्ताहिक ‘साधना'मध्ये ‘ज्वाला आणि फुले' मधील कविता छापून येत. त्यानुस्त्या पाहायचो. वाचल्या तर डोक्यावरून जायच्या. पण वर्गात बाबा आमटेचा घोष असायचा. त्यामुळे या कविता पाहायचो. शालान्त शिक्षण पूर्ण केलं नि बहुधा त्याच सुट्टीत माझ्या इतर मित्रांबरोबर मी ‘सोमनाथ श्रम शिबिरात गेलो नि बाबा आमटे भेटले, ते चांगले पंधरा दिवस. त्या भेटीने माझा कायाकल्प झाला असं म्हटलं तर अतिशयोक्ती ठरू नये. आपल्या पलीकडे पाहण्याचा, करण्याचा विचार, संस्कार घेऊनच मी परतलो. पुढे गारगोटीच्या मौनी विद्यापीठात असताना कोयना भूकंप निवारण कार्यात सहभागी झालो.
