शंकराचार्य आणि रामानुजाचार्य १९९ सवस्तित्ववादीच्या मताने जगाच्या उत्पत्तीची उपपत्ति लागत नाहीं असें रामानुजाचार्य कां ह्मणतात, या विषयीं दुसरें एक कारण असेः-इतः च क्षाणिकत्व-पक्षे जगत्उत्पात्तः न उपपद्यते । उत्तर-क्षण-उत्पात्त–वेलायां पूर्वक्षणस्य विनष्ठत्वात् , तस्य उत्तर-क्षणं प्रति हेतुत्व-अनुपपत्तेः । अभावस्य हेतुत्वे सर्वे सर्वत्र सर्वदा उत्पद्येत । अथ पूर्व-क्षण-वर्तित्वं एव हेतुत्वं इति उच्यते, एवं तर्हि कश्चित् एव घटक्षणः तत्-उत्तर-काल-भाविनां सर्वेषां एवं गो-महिष-अश्व-कुड्य-पाषाणादीनां त्रैलोक्यवर्तिनां हेतुः स्यात् । अथ एक-जातीयस्य एवं पूर्वक्षण-वर्तिनः हेतुत्वं इष्यते, तथापि सर्व-देश-वर्तिनां उत्तर-क्षण-भाविनां घटानां एकः एव पूर्व-क्षण–वर्ती घंटः हेतुः स्यात् । अर्थ एकस्य एव हेतुः एकः इति मनुषे, तथापि कस्य एकस्य कः हेतुः इति न ज्ञायते । अथ यस्मिन् देशे घटक्षणः स्थितः, तत्-देश-संबन्धिनः एवं उत्तर-घट-क्षणस्य सः हेतुः इति किं देशस्य स्थिरत्वं मनुषे । किंच चक्षुरादि-संप्रयुक्तस्य अर्थस्य ज्ञान-उत्पत्तिकाले अनवस्थितत्वात् , न कस्यचित् अर्थस्य ज्ञान-विषयत्वं संभवति ।। ( श्रीभाष्य, २।२।१९ ) ह्मणजे, “ क्षणिकत्व-वादाच्या योगाने, जग कसे उत्पन्न झालें, या विषयीं कांहीं उपपत्ति कां ठरवितां येत नाहीं, या संबंधानें आणखी एक कारण असे की, एका मागचा एक असे कोणतही दोन क्षण घेतले, तर ज्या अर्थी त्यां पैक पुढच्या क्षणीं अस्तित्वात येणारी वस्तु उत्पन्न होण्या पूर्वीच मागच्या क्षणीं विद्यमान असणारी वस्तु नष्ट हात; त्या
