________________
३६ ज्योतिर्विलास. शास्त्री जांभेकर यांनी दिल्या आहेत. त्याच सहा सात राशि आमच्या ग्रंथांत आहेत, त्यात ली आहेत. त्यांपैकी स्वस्तिक नांवाच्या राशात व जून महिन्यांत आवशीस व जानुआरीत पहाट तिजापासून सुमारे ८॥ अंश वर दिसतात. आहे. यांच्याच डाव्या हातास नरतुरगा तात. त्या क्षितिजापासन १० अंश मात्र ना दिल्या आहेत. त्याच हल्ली मराठीत घेतात. बारांखेरी च्या ग्रंथांत आहेत, त्यांसही जांभेकर यांनी निराळी नांवें । का स्वस्तिक नांवाच्या राशीतल्या ४ चांगल्या तेजस्वी तारा पशास व जानुआरीत पहाटेस मध्यान्हीं अगदी दक्षिणेकडे हि आहे. त्या क्षितिजापासून १० अंश माली असेल. त्याची प्रार्थना के त्रिशंकूची कथा पुष्कळाना जावे अशी त्याची इच्छा होती. म्ह ने त्याच्या यज्ञांत अध्वर्यु होण्याच त्याने यज्ञ करण्याचे पतकरिलें. यह मित्राने त्रिशंकूस सांगितले की मी ७ प्रमाणे त्रिशंकु देहासह स्वगॉस च की वसिष्ठादिकांचा अपमान त्वा क शंकु पडू लागला. तेव्हां त्याचा आ आकाशांत ऐस. विश्वामित्रास क्र करूं लागला. त्याने दक्षिण दिश हा प्रतिसृष्टि करणार म्हणून देवास प्रार्थना करू लागले. विश्वामित्रान हिजे. तेव्हां विश्वामित्राचं तपः व्या हातास नरतुरंगांतल्या दोन पहिल्या प्रतीच्या तारा दिस जापासून १० अंश मात्र वर दिसतात. कथा पुष्कळांनी ऐकिली असेल. यज्ञ करून देहासह स्वग इच्छा होती. म्हणून त्याने वसिष्ठाची प्रार्थना केली. वसिह ध्वयु होण्याचे नाकारिलें. पुढे त्रिशंकु विश्वामित्राकडे गेल पतकारले. यज्ञांत देव आहुति घेण्यास येतना, तेव्हां विश्व गतले की मी आपल्या पुण्याने तुला स्वर्गास पाठवितो. सिह स्वर्गास चालला. ते इंद्रास सहन न होऊन त्याने म्हः पमान त्वां केला, म्हणून तूं खाली पडशील. त्याप्रमाणे हा त्याचा आक्रोश ऐकून विश्वामित्र म्हणाला की वश्वामित्रास क्रोध येऊन तो त्रिशंकूकरितां दुसरा स्वर्ग न दक्षिण दिशेकडे सप्तर्षि आणि नक्षत्रे उत्पन्न के ही हणून देवांस भय पडून ते त्याजपाशी तसे न करण्या। वश्वामित्राने सांगितले की, त्रिशंकूला स्वर्ग प्राप्त अग झा मित्राचे तपःसामर्थ्य जाणन देवांनी सांगितले की, शास्त्रा करून स्वर्गात राहील. आणि तुझी नक्षत्रे त्यास वर ये या तारापुंजांतल्या ४ तारांपैकी खालची सर्वांत तेजस्वी दआने च्या तीन हे त्याचे तीन शंकु होत; तसेंच नरतुरंगाहा हो रा वर सांगितल्या त्या व दुसऱ्या तीन, आणि ना , तारा त्रिशंकूच्या भोवती उत्तरेस आहेत, ते दक्षिणकाच स. आहे. व तदनुसार स्वस्तिक आणि नरतुरंग ह्या दान । आणि दक्षिणसं अशी नांवें मी योजिली आहेत. पहिल्या. तिशंकूतली एक तारा नुकतीच उगवली आहे; व दुसरा ए स झाली आहे. त्यांच्या वर दक्षिणक्षातल्या चार तारा. च्या तारा त्या नकाशांत सांगितलेल्या वेळातर थाडक्याच साच खाली तोंड करून स्वगात कर स्वस्तिक ह्या तारापुजा त्रिशंकु, आणि वरच्या तीन हिल्या प्रतीच्या तारा वर सारा दोन मिळून सात तारा त्रिशक होत, असे माझे मत आहे. १ अनुक्रमें त्रिशंकु आणि दक्षिण तपटांत आग्नेयीकडे विशंकूतर अंक ३ची, उगवण्यास झाला सत आहेत. बाकीच्या तारा त्या काने उगवतील. विशाखांच्या कोणी २ व विशेष प्रसिद्धि आहे. मे महिन्यांत त्या च्या मध्याच्या सुमारास दिसतात. चोहोपकाद
- वाल्मीकिरामायण, बालकांड, सर्ग ६०.
ना कोणी २ व कोणी ४ तारा मानितात..दादिकांत दोह है. मे महिन्यांत त्या उगवतात, तेव्हां पूर्वणि आग्नेयी दिसतात. चोहोंपैकी दोन अगदी बारी क आहेत, व
