पान:गांव-गाडा.pdf/32

विकिस्रोत कडून
Jump to navigation Jump to search
या पानाचे मुद्रितशोधन झालेले आहे
भरित      १३


१९०१ साली सरकारने जमीनमहसुलाच्या कायद्यांत दुरुस्ती करून असें ठरविले आहे की, विशिष्ट रयतेला नवीन जमिनी देतांना अशी शर्त घालावी की, त्या त्यांना सरकारच्या परवानगीवांचून गहाण, खरेदी किंवा बटाईनें देतां येऊं नयेत. तेव्हां मिरासदार आणि उपरी ह्यांऐवजी आतां कुणब्यांचे जुन्या शतींचे म्हणजे गहाण, खरेदी देणे वगैरे हक्क असणारे खातेदार, आणि नव्या शर्तीचे म्हणजे सदरहु हक्क नसणारे खातेदार असे दोन वर्ग झाले आहेत.

 कुणब्याने गांव वसविलें, आणि काळी उचलली खरी; तथापि त्याचा धंदा पार पाडण्याला व प्रपंचाची अनेक कामें चालण्याला त्याला अडाण्यांच्या जातिपरत्वे धंद्यांची गरज होती, म्हणून कुणब्याने आपल्याबरोबरच गांवांत अडाणी आणिले. त्यांत पहिल्याने कारू, व नंतर नारू आले. कारू हा शब्द “कार " ( करणारा ) ह्या शब्दापासून निघाला आहे. ज्याची विद्या, कसब किंवा मेहनत, कुणबिकीला अथवा कुणब्याच्या सरकारी खासगी व्यवहाराला अवश्य असा धंदा करणारा तो कारू; आणि ज्याच्या धंद्यावाचून कुणब्याचे नडत नाही किंवा क्वचित् नडते, असा धंदा करणारा तो नारू. कारूला बलुतदार किंवा बलुत्या आणि नारूला आलुतदार किंवा आलुत्या म्हणतात. गुजराथेंत त्यांना 'वसवईया' व तेलंगणांत 'वेट्टीवाडू' म्हणतात. कारू व नारू निरनिराळ्या जातींचे असतात, तरी ते एकमेकांना “ कारभाऊ" " नारभाऊ" म्हणतात, आणि सर्वजण कुणब्याशी मायलेकरांचे नातें लावतात. कुणबिकीच्या व समस्त गांवकीच्या सामान्य तसेंच गावकऱ्यांच्या विशेष गरजा भागविण्यासाठी कारू नारू जीं आपल्या जातिविहित कसबानुसार कामें करतात, त्यांजबद्दल मेहनताना म्हणून त्यांना दरोबस्त कुणब्यांकडून जो पिकाचा वांटा वंशपरंपरेने मिळतो, त्याला अनुक्रमें बलुते आणि आलुतें म्हणतात. बलुत्याआलुत्यालाच आय, घुगरी, पेंढीकाडी, सळई, भिकणे, शेर, हक्क, इत्यादि प्रतिशब्द आहेत. ज्यांना बलुतें मिळते ते