पान:कर्तबगार स्त्रिया.pdf/८६

८२

कर्तबगार स्त्रिया

 

---

---

 एकदां भोवतालच्या भूमीचा परिचय चांगला झाल्यानंतर सभोवतालच्या वनस्पतींतून आणि झाडझाडोऱ्यांतून फिरत राहण्यांत कसलाहि धोका नाहीं; उलट फळ-फळावळ आणि भाजीपाला गोळा करतां येतो, असें दिसूं लागल्यावर या भूमी- संबंधानें विलर्ड मंडळींच्या मनांत ममत्व उत्पन्न झालें. यांच्यासारखेच आणखी कांहीं भटक्या मारीत पश्चिमेकडे निघालेले असत. विलर्ड नांवाचा गृहस्थ इकडे कोठेतरी येऊन राहिलेला आहे, ही वर्दी त्यांना लागलेली असली, तर ते मुक्कामाला विलर्डकडेच येत. त्याला सल्ला-मसलत विचारीत; जमीन कसा काय जाब देते हें प्रत्यक्ष पहात; आणि रानावनांत येऊन राहिलेल्या या मंडळींचा स्नेह संपादन करून पुढें जात.
 असल्या या घरांत आणि त्याच्या परिसरांत फ्रॅन्सिस हळू हळू वाढत होती. रानचे वारें प्यालेलें एकादें खट्याळ शिंगरूं जसें असावें, तशी ही पोर होती. आईनें म्हणावें कीं, 'घरांतले कांहीं काम कर'; पण हिनें मात्र आईचा डोळा चुकवून बोकडाच्या पाठीवर जेवणाचा डबा बांधून कोठेतरी रानांत झुकांडी द्यावी! भोंवतालचें सारें रान या पोरीनें तुडवून काढलें. विलकॉन्सिस परगाण्याच्या उत्तरेकडेच त्यांचें मकाण असल्यामुळे पुढें जातां जातां, या पोरीला समुद्राचा उंच घोष ऐकूं येऊं लागला. निळ्या पाण्याने भरलेला तो अफाट दरिया, त्याच्या राक्षसी लाटा. आणि त्याच्या कांठचें तें विस्तीर्ण वाळवंट, हीं पाहून फ्रॅन्सिस केवळ मुग्ध होऊन जाई. विस्तार, मोकळेपणा, दश दिशांचा निरभ्रपणा, सृष्टीच्या प्रकृतींतील उन्माद, यांचा विलक्षण परिणाम फ्रॅन्सिसच्या मनावर झाला. तथापि येवढ्यानें भागण्यासारखे नव्हतें.
 घरांत माणसें थोडीं आणि कामें फार; हीं कामें केलीं, तरच सर्वांना सुख लागणार होतें. कालवडी, शेरड्या, कोंबड्या भराभर वाढत चालल्या होत्या. त्यांची निगा राखणें, दाणागोटा गोळा करणें, निसणें, सडणें, अंबारें साफ करणें- हीं कामें एकटी आई किती करणार? रागे भर-भरून जोशुआ फ्रॅन्सिसला आणि तिच्या बहिणींना कामाला लावी.
 तिची आई मोठी शहाणी बाई होती. जोशुआशीं लग्न होण्यापूर्वी ती मास्तरीण होती. अर्थात् आपल्या मुलींना शिकवले पाहिजे, हा विचार तिच्या मनांत सदैव जात असे. वेळांत वेळ काढूत तिनें ह्या सर्वांना लिहिणें-वाचणें शिकवलें; आणि मग फ्रॅन्सिसच्या मनाचा ओढा पुस्तकांकडे लागला.